در معاملات امروز ۵ اکتبر ۲۰۲۶، موضوع ذخایر نفت جهان و قیمت نفت بار دیگر در مرکز توجه بازار انرژی قرار گرفت.
از یک طرف، افزایش صادرات نفت خاورمیانه و تصمیم کشورهای گروه هفت برای آزادسازی ذخایر اضطراری، نگرانی کوتاه‌مدت درباره کمبود عرضه را کاهش داده و قیمت نفت را تحت فشار قرار داده است.
از طرف دیگر، مدیرعامل آرامکو هشدار داده که ذخایر نفت جهان به‌شدت کاهش یافته و بازسازی ذخایر مصرف‌شده ممکن است حتی پس از بهبود شرایط عرضه، تا دو سال زمان ببرد.
این تضاد نشان می‌دهد بازار نفت در حال حاضر هم‌زمان با دو مسئله روبه‌رو است: عرضه بیشتر در کوتاه‌مدت و کاهش حاشیه اطمینان عرضه در بلندمدت.
قیمت نفت امروز تحت فشار عرضه بیشتر قرار گرفت
قیمت نفت در معاملات اولیه امروز کاهش یافت.
در یکی از گزارش‌های صبح بازار، نفت برنت حدود ۰.۶۵ درصد کاهش یافت و به ۱۰۱.۵۹ دلار در هر بشکه رسید. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با حدود ۱.۰۳ درصد کاهش، در محدوده ۹۰.۱۲ دلار معامله شد.
افزایش صادرات نفت خاورمیانه یکی از عوامل اصلی این کاهش بود.
داده‌های حمل‌ونقل نشان می‌دهد صادرات نفت کشورهای خاورمیانه در چهار روز از هفت روز پایانی ماه سپتامبر به سطوح بالاتر از قبل از جنگ بازگشته است.
هم‌زمان، کشورهای گروه هفت نیز تصمیم گرفته‌اند بخشی از ذخایر اضطراری خود را وارد بازار کنند.
گروه هفت ذخایر اضطراری را آزاد می‌کند
کشورهای گروه هفت در هفته گذشته با آزادسازی ۱۰۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده‌های دیزلی از ذخایر اضطراری موافقت کردند.
هدف این اقدام، افزایش عرضه و کاهش فشار موجود بر بازار انرژی است.
ورود این حجم از ذخایر به بازار می‌تواند در کوتاه‌مدت بخشی از نگرانی درباره کمبود عرضه را کاهش دهد. به همین دلیل، بازار امروز بخشی از ریسک کمبود فوری نفت را در قیمت‌ها تعدیل کرده است.
با این حال، آزادسازی ذخایر اضطراری راه‌حل دائمی برای کاهش ذخایر جهانی محسوب نمی‌شود.
ذخایری که امروز وارد بازار می‌شوند، در آینده باید دوباره جایگزین شوند. اگر تولید و عرضه عادی به سرعت به سطح کافی بازنگردد، این فرآیند می‌تواند خود به یک چالش جدید تبدیل شود.
هشدار آرامکو درباره ذخایر نفت جهان
در همین شرایط، آمین ناصر، مدیرعامل شرکت آرامکو، هشدار مهمی درباره وضعیت ذخایر جهانی نفت مطرح کرده است.
او در نشست Energy Intelligence در لندن گفت ذخایر جهانی نفت به سطح بسیار پایینی رسیده‌اند و فشار بر بازار نفت خام و فرآورده‌های پالایشی همچنان می‌تواند ادامه داشته باشد.
ناصر همچنین اعلام کرد که تقریباً ۳ میلیارد بشکه از عرضه نفت در جریان بحران از دست رفته و حدود ۱ میلیارد بشکه از ذخایر برای جبران این کمبود آزاد شده است.
از نگاه او، حتی پس از بازگشت شرایط عادی، بازسازی ذخایر می‌تواند زمان زیادی ببرد.
بر اساس اظهارات مدیرعامل آرامکو، بازسازی ذخایر ممکن است تا دو سال طول بکشد؛ زیرا بازار باید هم‌زمان نیاز جاری مصرف‌کنندگان را تأمین کند و ذخایر از دست‌رفته را نیز دوباره پر کند.
چرا سطح ذخایر نفت اهمیت دارد؟
ذخایر نفت نقش یک حاشیه اطمینان در بازار انرژی را دارند.
وقتی ذخایر در سطح مناسبی قرار دارند، بازار می‌تواند در برابر اختلال‌های موقت عرضه مقاومت بیشتری داشته باشد.
اما زمانی که ذخایر کاهش زیادی پیدا کرده‌اند، هر اختلال جدید می‌تواند اثر بیشتری بر قیمت داشته باشد.
برای مثال، اگر صادرات یکی از مناطق مهم تولیدکننده برای مدت کوتاهی کاهش پیدا کند، بازار در شرایط ذخایر بالا می‌تواند بخشی از این کمبود را جبران کند.
اما وقتی ذخایر پایین باشند، توان جبران کاهش می‌یابد و قیمت نفت می‌تواند واکنش شدیدتری نشان دهد.
به همین دلیل، کاهش ذخایر لزوماً به معنای افزایش فوری قیمت نفت نیست، اما می‌تواند حساسیت بازار به اخبار مربوط به عرضه را افزایش دهد.
افزایش صادرات خاورمیانه فعلاً بخشی از فشار را کم کرده است
در شرایط فعلی، افزایش صادرات کشورهای خاورمیانه اثر مهمی بر بازار دارد.
بر اساس داده‌های حمل‌ونقل مورد اشاره رویترز، صادرات نفت خاورمیانه در چند روز از هفته پایانی سپتامبر به بالاتر از سطح پیش از جنگ رسیده است.
این موضوع باعث شده بخشی از نگرانی بازار درباره کمبود عرضه کاهش پیدا کند.
همچنین تصمیم گروه هفت برای آزادسازی ذخایر، یک منبع عرضه اضافی در اختیار بازار قرار داده است.
در نتیجه، نفت برنت با وجود باقی ماندن ریسک‌های ژئوپلیتیکی، در معاملات امروز دوباره تحت فشار قرار گرفته است.
آیا کاهش قیمت نفت به معنی پایان نگرانی عرضه است؟
هنوز نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت.
بازار نفت همچنان با ریسک‌های مربوط به زیرساخت‌های انرژی و مسیرهای حمل‌ونقل مواجه است.
تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت جهان است و هرگونه اختلال طولانی‌مدت در این مسیر می‌تواند فشار قابل توجهی بر عرضه جهانی ایجاد کند.
از طرف دیگر، افزایش صادرات خاورمیانه نشان می‌دهد بخشی از جریان عرضه در حال بازیابی است.
بنابراین، بازار فعلاً میان دو سناریو قرار گرفته است: افزایش جریان عرضه در کوتاه‌مدت و کاهش ذخایر قابل استفاده در افق بلندتر.
ذخایر تجاری چه وضعیتی دارند؟
یکی از نکات مهم در اظهارات مدیرعامل آرامکو این است که بخش بزرگی از برداشت ذخایر تاکنون از ذخایر تجاری انجام شده است.
به گفته ناصر، حدود یک میلیارد بشکه از ذخایر برای جبران کمبود عرضه آزاد شده و بخش قابل توجهی از برداشت نیز از ذخایر تجاری بوده است.
او همچنین اشاره کرده که بخشی از نفت موجود در ذخیره‌سازی جهانی عملاً به‌سادگی قابل دسترسی نیست.
این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا مقدار نفت موجود در انبارها همیشه با مقدار نفتی که در کوتاه‌مدت می‌توان به بازار عرضه کرد یکسان نیست.
محدودیت‌های فنی، جغرافیایی، کیفیت نفت و هزینه حمل‌ونقل می‌توانند میزان عرضه واقعی را محدود کنند.
اثر ذخایر نفت جهان بر قیمت نفت
در کوتاه‌مدت، افزایش ذخایر قابل استفاده معمولاً فشار کاهشی بر قیمت ایجاد می‌کند؛ زیرا نگرانی درباره کمبود عرضه کاهش می‌یابد.
در مقابل، کاهش ذخایر می‌تواند ریسک افزایش قیمت را بیشتر کند، به‌خصوص اگر هم‌زمان تقاضا بالا باشد یا اختلال جدیدی در تولید و حمل‌ونقل ایجاد شود.
با این حال، رابطه میان ذخایر و قیمت نفت همیشه مستقیم نیست.
بازار باید هم‌زمان تولید، مصرف، صادرات، ظرفیت پالایش، هزینه حمل‌ونقل و ریسک‌های ژئوپلیتیکی را ارزیابی کند.
شرایط امروز نمونه خوبی از همین وضعیت است. از یک طرف ذخایر جهانی تحت فشار قرار گرفته‌اند؛ از طرف دیگر آزادسازی ذخایر اضطراری و افزایش صادرات خاورمیانه فعلاً بخشی از فشار عرضه را کاهش داده است.
چشم‌انداز بازار نفت
مسیر آینده قیمت نفت تا حد زیادی به این بستگی دارد که افزایش صادرات خاورمیانه تا چه اندازه پایدار باشد و آیا اختلال‌های موجود در زیرساخت‌های انرژی کاهش پیدا کنند یا خیر.
اگر صادرات منطقه‌ای بهبود پیدا کند و ذخایر اضطراری گروه هفت نیز وارد بازار شود، فشار عرضه در کوتاه‌مدت می‌تواند کاهش یابد.
اما اگر اختلال‌های حمل‌ونقل یا تولید ادامه پیدا کنند، کاهش ذخایر جهانی می‌تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.
هشدار آرامکو نیز نشان می‌دهد حتی در صورت کاهش قیمت نفت در کوتاه‌مدت، مسئله ذخایر جهانی هنوز حل نشده است.
در نتیجه، معامله‌گران بازار انرژی احتمالاً علاوه بر قیمت برنت و WTI، داده‌های مربوط به سطح ذخایر، صادرات خاورمیانه، جریان نفت از مسیرهای مهم حمل‌ونقل و تصمیم‌های تولیدکنندگان بزرگ را با دقت دنبال خواهند کرد.
برای بازار نفت، پیام اصلی امروز این است که افزایش عرضه کوتاه‌مدت الزاماً به معنای برطرف شدن فشارهای ساختاری بازار نیست. آزادسازی ذخایر می‌تواند زمان بخرد، اما بازسازی ذخایر و ایجاد حاشیه اطمینان پایدار به عرضه مستمر و بازگشت شرایط عادی در مسیرهای اصلی انتقال نفت نیاز دارد.
منابع:
- Reuters — Oil slips as Middle East crude exports rise, G7 to release stocks — لینک مستقیم خبر
- Reuters — Replenishing crude, fuel supplies could take two years, Saudi Aramco CEO says — لینک مستقیم خبر
- Bloomberg — Global Oil Supply Buffer Running ‘Scarily Thin,’ Aramco CEO Says — لینک مستقیم خبر
