سازمان کشورهای صادرکننده نفت که به سازمان اُپِک (OPEC) معروف است، یک کارتل بینالمللی نفتی است که متشکل از کشورهای الجزایر، ایران، عراق، کویت، لیبی، جزایر سلیمان، قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، اکوادور، آنگولا، ونزوئلا و کنگو است. ستاد و مرکز بینالمللی اوپک در شروع فعالیت در سال ۱۳۳۹ شمسی در ژنو سوئیس بود و در سال ۱۳۴۴ شمسی به شهر وین اتریش انتقال یافت.
پیدایش سازمان اوپک
کشور ونزوئلا در سال ۱۳۲۷ شمسی با نزدیک شدن به کشورهای ایران، عراق، کویت و عربستان سعودی پیشنهاد بنیانگذاری و تأسیس سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) را مطرح کرد. در مهر ۱۳۳۹ دولت عراق با ارسال دعوتنامه رسمی از کشورهای ایران، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا دعوت کرد تا در نشستی در بغداد شرکت کنند تا در مورد کاهش قیمت مواد خام تولید شده توسط کشورهای دیگر به مذاکره بپردازند. در نهایت این کشورها با شروع فعالیت سازمان واحدی موافقت کردند که به اختصار «اوپک» نامیده شد.
فؤاد روحانی از ایران نخستین دبیرکل اوپک بود.
آرمان و اهداف
- هماهنگی و یکپارچهسازی سیاستهای نفت کشورهای عضو
- ایجاد بهترین راه برای تأمین منافع جمعی یا فردی
- طراحی شیوههایی برای تضمین ثبات قیمت نفت در بازار نفت بینالمللی و بازارهای مالی به منظور از بین بردن نوسانات مضر و غیرضروری
- توجه ویژه به کشورهای تولیدکننده نفت
- توجه خاص به ضرورت فراهم کردن درآمد ثابت برای کشورهای تولیدکننده نفت
- تأمین نفت کشورهای مصرفکننده به صورت همیشگی همراه با قیمت مناسب
- بازده مناسب و منصفانه برای آنهایی که در صنعت نفت سرمایهگذاری بلندمدت میکنند
تورم چیست ؟ مقایسه تورم کشور های جهان
تاثیرات نشست اوپک
نشست اوپک بر تجار تاثیر می گذارد زیرا سهمیه های تولید نفت برای کشورهای عضو اوپک و برخی ناظران بدون حق رای در این نشست تعیین می شود. این سهمیه ها می تواند تاثیر زیادی بر عرضه جهانی نفت داشته باشد و بر قیمت آن تاثیر بگذارد. این به این دلیل است که اعضای اوپک 79.3 درصد از ذخایر اثبات شده نفت خام را در اختیار دارند و این سازمان تقریباً 45 درصد از نفت جهان را تامین می کند.
نشست و بیایه های سازمان اوپک روی نمادهای زیر تاثیر مستقیم دارد:
ارکان اوپک
کنفرانس ها
کنفرانس ها توسط بالاترین مقام اوپک تنظیم و به اعضا برای اجرا ابلاغ می شود. هر کشور در اوپک چندین نماینده دارد که یکی از آنها به عنوان نماینده اصلی شناخته می شود. هر کدام از کشورها فقط یک حق رای در کنفرانس ها دارند.
هیئت عامل
از مهمترین وظایف هیئت عامل می توان به اجرای قراردادهای سازمان و برنامهریزی بودجه سازمان برای هر سال اشاره کرد.
دبیرخانه
عهدهدار انجام دادن کارهای اجرایی سازمان طبق قوانین مصوبه است که مرکز آن در وین قرار دارد.
مهمترین موانع OPEC
مهمترین موانع اوپک در سالهای اخیر عبارت است از:
تحول در فن آوری و تکنولوژی
کشورهای عضو اوپک که دارای ذخایر عظیم نفت و گاز میباشد، اغلب کشورهای در حال توسعهاند که از قدرت تکنولوژی بالایی برخوردار نیستند و این کمبود تکنولوژی باعث سلطه کشورهای جهان اول بر تولید اوپک می شود. لذا تحول در فن آوری میتواند علاوه بر کاهش هزینهی تولید نفت به لحاظ زیست محیطی نیز موثر باشد.
توسعه قراردادهای چند جانبه و دو جانبه
یکی از عوامل موفقیت یک سازمان بینالمللی میزان همگرایی و گستردگی روابط دو جانبه و چند جانبه میان اعضاء میباشد.
تبلیغات منفی کشورهای مصرفکننده
سازمان اوپک از بدو تاسیس با تبلیغات منفی کشورهای مصرفکننده مواجه بوده و پیوسته از سوی این کشورها از اوپک به عنوان یک “کارتل” و “انحصارگر بازار نفت” و علت افزایش قیمتها و نابسامانیهای عرضه نفت یاد شده است.
تحلیل فاندامنتال، دقیق ترین نوع تحلیل در بازارهای مالی
کدام کشورها عضو اوپک هستند؟
زمانی که اوپک در سال 1960 تشکیل شد، پنج عضو موسس و اولیه داشت: ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا. از آن زمان، این سازمان از آوریل 2020 به 13 کشور عضو افزایش یافته است.
هر کشور دارای یک رای است. کشورهای دیگر ممکن است به عنوان ناظر در جلسات شرکت کنند، اما در رای گیری شرکت نمی کنند.
سایر تولیدکنندگان بزرگ مانند روسیه، مکزیک و قزاقستان نیز گاهی اوقات به عنوان ناظران بدون رای در نشست های اوپک شرکت می کنند تا سطح تولید را هماهنگ کنند.
| کشور | تاریخ عضویت |
| عربستان سعودی | 1960 |
| ایران | 1960 |
| عراق | 1960 |
| ونزوئلا | 1960 |
| کویت | 1960 |
| لیبی | 1962 |
| امارات متحده عربی | 1967 |
| الجزایر | 1969 |
| نیجریه | 1971 |
| گابن | 1975 |
| آنگولا | 2007 |
| گینه استوایی | 2017 |
| جمهوری کنگو | 2018 |
اوپک چگونه قیمت نفت را مشخص کرده و تغییر می دهد؟
اوپک با تعدیل حجم عرضه، قیمت نفت را کنترل کند. اگر اعضای آن بخواهند قیمت نفت را افزایش دهند، می توانند سهمیه تولید خود را کاهش دهند تا عرضه را در مقابل تقاضای بالاتر، محدود کنند. از طرف دیگر، اگر بخواهند قیمت نفت را کاهش دهند، می توانند سهمیه تولید خود را برای افزایش عرضه افزایش دهند. با فرض ثابت ماندن تقاضا، قیمت نفت در جهت مورد نظر حرکت خواهد کرد.
با ما در شبکه های اجتماعی همراه باشید ( یوتیوب ، تلگرام ، اینستاگرام ، توییتر )
