درک رفتار و تصمیمات خریداران و فروشندگان در بازارهای مالی یک موضوع مهم در اقتصاد و مالیات است و به شما کمک می‌کند تا بازارهای مالی را بهتر درک کنید و به عنوان یک سرمایه‌گذار یا معامله‌گر بهترین تصمیم‌ها را بگیرید. این درک بر اساس تعدادی اصول و تئوری‌های مختلف استوار است:

1. نظریه رفتاری:
   • افراد در انتخاب‌های مالی خود معمولاً به احتیاجات و عوامل روانی خود واکنش نشان می‌دهند.
   • رفتارهای یادگیری شده، هیجانات و ادراکات فردی می‌تواند تصمیمات مالی را تحت تأثیر قرار دهد.
2. نظریه بازارهای کارآگاه:
   • این نظریه فرضیه می‌کند که در بازارهای مالی، اطلاعات مهم در تصمیم‌گیری تاثیرگذار هستند.
   • سرمایه‌گذاران و معامله‌گران در تلاش برای اطلاعات به‌روز و دقیق هستند تا به تصمیم‌گیری مناسب برسند.
3. نظریه رفتاری نرخ‌ها:
   • این نظریه به اعتقاد می‌آید که رفتار‌های گروهی سرمایه‌گذاران می‌تواند نرخ‌های بازار را تحت تأثیر قرار دهد، حتی اگر این تغییرات از نظر اقتصادی منطقی نباشند.
4. نظریه تجزیه و تحلیل تکنیکی:
   • این نظریه به اعتقاد می‌آید که تحلیل الگوها و نمودارهای قیمتی گذشته می‌تواند راهنمایی برای تصمیم‌گیری در بازارهای مالی باشد.
5. نظریه تحلیل اساسی:
   • این نظریه به اعتقاد می‌آید که تحلیل عوامل اقتصادی و مالیاتی، مانند سودآوری شرکت‌ها و وضعیت اقتصاد ملی، می‌تواند به تصمیم‌گیری در بازارهای مالی کمک کند.
6. نظریه عقلانیت:
   • این نظریه فرضیه می‌کند که سرمایه‌گذاران و معامله‌گران تصمیمات خود را با توجه به منافع اقتصادی و ریسک بهینه‌سازی می‌کنند.
7. نظریه ریسک و بازده:
   • این نظریه به اعتقاد می‌آید که افراد معمولاً تصمیمات خود را بر اساس توازن بین ریسک و بازدهی می‌گیرند.

نظریه رفتاری (Behavioral Theory) یک رویکرد در علوم اقتصاد و مالی است که بر اساس رفتار و تصمیمات انسانی در بازارهای مالی تمرکز دارد. این نظریه فرضیه می‌کند که افراد به طور معمول از عوامل روانی و عواطف خود برای انجام تصمیمات مالی استفاده می‌کنند و از طریق این عوامل می‌توانند تصمیمات اقتصادی منطقی نگیرند.

برخی از اصول نظریه رفتاری عبارتند از:

1. تصمیمات بر اساس هیجانات: افراد ممکن است تصمیم‌گیری‌های مالی را تحت تأثیر هیجانات مثبت یا منفی خود بگیرند. به عبارت دیگر، عواطف و ترس می‌توانند تصمیمات سرمایه‌گذاری را تحت تأثیر قرار دهند.
2. انحیاز به تصمیمات گروهی: افراد ممکن است تصمیمات مالی خود را به اندازه زیادی به تصمیمات گروهی و اعتقادات عمومی وابسته کنند. این انحیاز می‌تواند باعث تشدید نوسانات بازار شود.
3. تأخیر در تصمیم‌گیری: افراد ممکن است تأخیر در تصمیم‌گیری کنند و تصمیمات خود را به تأخیر بیاندازند، حتی در مواجهه با اطلاعات مهم.
4. انحراف از تصمیمات منطقی: افراد ممکن است تصمیماتی بگیرند که از نظر اقتصادی منطقی نباشند و به جای آن به تصمیماتی که به نظر آن‌ها مطلوب به نظر می‌آید، روی آورند.

نظریه رفتاری برای توجیه و پیش‌بینی تصمیمات مالی در بازارهای مالی از اهمیت بالایی برخوردار است. این نظریه برخی از رفتارهای تصمیم‌گیری غیرمنطقی در بازارهای مالی را توجیه می‌کند و نقش عواطف و رفتارهای انسانی را در شکل‌گیری نمودارهای قیمتی و رفتار بازارها در نظر می‌گیرد.

نظریه بازارهای کارآگاه (Efficient Market Hypothesis – EMH) یکی از مهمترین تئوری‌های در حوزه مالیات است که به توجه به اطلاعات عمومی در بازارهای مالی می‌پردازد. این نظریه در واقعیت به سه شکل اصلی طبقه‌بندی می‌شود:

1. بازارهای کارآگاه: بر اساس این شکل از نظریه، بازارهای مالی در وضعیتی بهینه قرار دارند و تمامی اطلاعات عمومی و خصوصی به طور صحیح و به موقع در قیمت‌های دارایی‌ها درج شده و هیچ فرصتی برای سودزنی به صورت ناشی از اطلاعات عمومی باقی نمی‌ماند. این به اصطلاح بازار نیمه قوی کارآگاه است.
2. بازارهای نیمه کارآگاه: در این حالت، فرض می‌شود که بازارها به اندازه کافی کارآگاه نیستند تا اطلاعاتی که در قیمت‌ها درج نشده باشند را درک کنند. بنابراین، تحلیل تکنیکال و تحلیل فاندامنتال ممکن است برای پیش‌بینی نوسانات بازار تأثیر داشته باشند. این به اصطلاح بازار نیمه ضعیف کارآگاه است.
3. بازارهای ضعیف کارآگاه: در این حالت، بازارها به شدت غیرکارآگاه هستند و تمامی اطلاعات عمومی و خصوصی به موقع و به درستی در قیمت‌ها درج نمی‌شوند. این به اصطلاح بازار ضعیف کارآگاه است، و در این حالت، تحلیل فنی و اساسی می‌تواند به سودزنی و پیش‌بینی نوسانات بازار کمک کند.

با توجه به نظریه بازارهای کارآگاه، سرمایه‌گذاران نمی‌توانند به طور دائمی سودزنی در بازارهای مالی را تجربه کنند. این نظریه به شدت منتقدان و پرچمداران نظریه‌های رفتاری مالی (مانند نظریه رفتاری) را به چالش می‌کشد که به تأکید بر نقش عوامل روانی و انسانی در تصمیمات مالی و پیش‌بینی نوسانات بازار می‌پردازند.

نظریه رفتاری نرخ‌ها (Behavioral Theory of Exchange Rates) مطالعه رفتار و تغییرات نرخ ارز در بازارهای بین‌المللی را با توجه به عوامل روانی و رفتارهای انسانی مورد توجه قرار می‌دهد. این نظریه فرضیه می‌کند که تصمیمات مبادله ارز تحت تأثیر رفتارهای انسانی، تجربیات گذشته، هیجانات، و عوامل روانی دیگر قرار دارند. در واقع، نظریه رفتاری نرخ‌ها تا حدی به شدت منتقد نظریه کلاسیک تعادل طولانی مدت نرخ ارز است.

مهمترین نکات نظریه رفتاری نرخ‌ها عبارتند از:

1. نرخ‌ها به میانگین طولانی مدت بازار نمی‌گریند: برخلاف نظریه کلاسیک، که فرض می‌کند نرخ‌ها به تعادل میانگین طولانی مدت بازار بازمی‌گردند، نظریه رفتاری نرخ‌ها معتقد است که نرخ‌ها ممکن است به مدت طولانی از معمولات خارج شوند و به سرعت به تعادل برنگردند.
2. عوامل روانی و هیجانات: این نظریه به تأثیر هیجانات و عوامل روانی مانند ترس و طمع بر تصمیمات مبادله‌گران ارز تأکید می‌کند. هیجانات می‌توانند نرخ‌های ارز را در جهات غیرمنتظره تغییر دهند.
3. پیش‌بینی نوسانات بازار: از آنجا که نظریه رفتاری نرخ‌ها به فرهنگ و تاریخچه تصمیم‌گیری مبادله‌گران ارز توجه دارد، تلاش می‌کند تا نوسانات بازار را در زمان آینده پیش‌بینی کند.

نظریه رفتاری نرخ‌ها به علوم مالی و اقتصاد بین‌المللی ارزانیابی افزوده و به مفاهیمی مانند اثرات نوسانات نرخ‌های ارز بر تجارت بین‌المللی و سیاست‌های پولی توجه دارد. این نظریه بر اهمیت عوامل رفتاری و عواطف در تعیین نرخ‌های ارز در بازارهای جهانی تأکید دارد و به توجه به نوسانات کوتاه مدت در نرخ‌های ارز توصیه می‌کند.

نظریه تجزیه و تحلیل تکنیکال (Technical Analysis) یک رویکرد در بازارهای مالی است که بر اساس بررسی نمودارها، الگوها، و شاخص‌های فنی در تصمیم‌گیری مبتنی بر سرمایه‌گذاری و معامله می‌باشد. این نظریه افراد را به بررسی عملکرد گذشته قیمت‌ها و حجم معاملات به منظور پیش‌بینی رفتار آینده بازار می‌کشد. مهمترین نکات نظریه تجزیه و تحلیل تکنیکی عبارتند از:

1. نمودارهای قیمتی: تحلیل تکنیکی معمولاً بر اساس نمودارهای قیمتی انجام می‌شود، از جمله نمودارهای خطی، میشلینی، کندل‌استیک، و دیگر الگوها. این نمودارها نمایانگر قیمت‌ها و حجم معاملات در طی زمان هستند.
2. شاخص‌های فنی: معامله‌گران و سرمایه‌گذاران تکنیکی از شاخص‌های فنی مانند میانگین متحرک (Moving Average)، اندیکاتورهای اشتراکی (Oscillators)، و شاخص‌های نیرو (Strength Indicators) استفاده می‌کنند تا الگوها و انتهای ترند‌ها را شناسایی کنند.
3. تاریخچه قیمتی: معامله‌گران تکنیکی فرض می‌کنند که اطلاعات مرتبط با قیمت‌ها در گذشته معاملات نمایانگر تمایلات آینده هستند و می‌توانند از آنها برای تصمیم‌گیری مورد استفاده قرار دهند.
4. پیش‌بینی نوسانات بازار: هدف اصلی تجزیه و تحلیل تکنیکی، پیش‌بینی نوسانات قیمتی در بازارهای مالی است. معامله‌گران تکنیکی سعی می‌کنند نقاط و زمان‌های ورود و خروج از معاملات را بر اساس تحلیل تکنیکی مشخص کنند.

نظریه تجزیه و تحلیل تکنیکی در معاملات مالی رایج است، اما تأثیر واقعی آن بر اداء بازار مورد بحث است. منتقدان تأکید دارند که این نظریه به عوامل محیطی و اقتصادی توجه نمی‌کند و تصمیمات مبتنی بر تحلیل تکنیکی ممکن است به عوامل روانی و نوسانات کوتاه مدت برگردد. از طرف دیگر، طرفداران این نظریه معتقدند که تحلیل تکنیکی می‌تواند الگوهای تکراری در بازارهای مالی را شناسایی کند و به سرمایه‌گذاران کمک کند تا به تصمیمات بهتری برسند.

نظریه تحلیل اساسی (Fundamental Analysis) یک رویکرد در بازارهای مالی است که بر اساس بررسی عوامل اقتصادی، مالی، و کسب و کاری مرتبط با یک دارایی یا شرکت معامله‌گری انجام می‌شود. هدف اصلی این نظریه، تعیین ارزش و تأثیر عوامل اساسی بر قیمت دارایی‌ها و شرکت‌ها است. مهمترین نکات نظریه تحلیل اساسی عبارتند از:

1. عوامل اساسی: تحلیل اساسی به بررسی عوامل اقتصادی و مالی می‌پردازد که بر قیمت یک دارایی یا سهام شرکت تأثیر می‌گذارد. این عوامل شامل درآمد، سودآوری، رشد تولید، شرایط اقتصادی، رقابت بازار، و سیاست‌های دولتی می‌شوند.
2. ارزش اساسی: تحلیل اساسی سعی دارد تا ارزش اساسی یک دارایی یا شرکت را تعیین کند. این به اصطلاح ارزش درازمدت دارایی یا شرکت است و تعیین می‌کند آیا یک دارایی زیاد ارزش دارد یا نه.
3. اطلاعات مالی: تحلیل اساسی معمولاً به تجزیه و تحلیل گزارش‌های مالی، میزان سودآوری، ترازنامه، و جریان وجوه نقد شرکت‌ها می‌پردازد. این اطلاعات به تعیین سلامت مالی و عملکرد شرکت‌ها کمک می‌کند.
4. رویدادهای خبری: تحلیل اساسی همچنین به بررسی رویدادهای خبری مرتبط با دارایی‌ها و شرکت‌ها می‌پردازد. اعلان‌ها و اخبار می‌توانند به طور موقت تأثیرات قابل توجهی روی قیمت‌ها داشته باشند.
5. تأثیرات سیاستی: سیاست‌های دولتی و تغییرات در سیاست‌های اقتصادی ممکن است تأثیرات زیادی روی بازارهای مالی داشته باشند و تحلیل اساسی به تعیین این تأثیرات می‌پردازد.

نظریه تحلیل اساسی بیشتر به سرمایه‌گذاران بلندمدت و سرمایه‌گذاران ارزشی توصیه می‌شود که علاقه دارند در دارایی‌ها یا شرکت‌ها برای مدت طولانی سرمایه‌گذاری کنند. این نظریه تأکید دارد که قیمت‌ها در نهایت به ارزش اساسی بازارها باز می‌گردند و از این رو می‌تواند به تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران کمک کند

نظریه عقلانیت (Rational Choice Theory) در علوم اقتصاد و علوم اجتماعی مورد استفاده قرار می‌گیرد و بر اساس فرضیه می‌افتد که افراد به صورت عقلانی و با توجه به منافع شخصی خود تصمیمات می‌گیرند. در این نظریه، افراد فرض می‌شود تصمیم‌گیری خود را بر اساس اطلاعات موجود و ارزیابی منطقی انجام دهند تا به برترین نتیجه برسند.

نکات مهم درباره نظریه عقلانیت عبارتند از:

1. منافع فردی: این نظریه فرض می‌کند که افراد به منافع شخصی خود توجه دارند و تصمیمات خود را به نحوی اتخاذ می‌کنند که منافع فردی خود را به حداکثر برسانند.
2. انتخاب بین گزینه‌ها: افراد فرض می‌شود از میان گزینه‌های مختلفی که در اختیار دارند، گزینه‌هایی را انتخاب کنند که به نظر آن‌ها بهینه باشند.
3. توازن بین هزینه و منافع: افراد فرض می‌شود تصمیمات خود را با توجه به تحلیل توازن بین هزینه و منافع بگیرند و سعی کنند هزینه‌های خود را کمینه کنند.
4. تصمیمات در شرایط عدم قطعیت: افراد در شرایط عدم قطعیت تصمیمات خود را با در نظر گرفتن احتمالات و ریسک‌های مرتبط انجام می‌دهند.
5. تغییر و تکامل: افراد ممکن است در پیش‌روی تغییرات و شرایط جدید تصمیمات خود را تطبیق دهند تا به بهینه‌ترین نتیجه برسند.

نظریه عقلانیت به عنوان یک مدل اصولی در علوم اقتصادی و اجتماعی استفاده می‌شود تا رفتار انسانی در مواجهه با تصمیمات مختلف مورد بررسی قرار دهد. این نظریه به توجه به فرآیند تصمیم‌گیری و تأثیر اقتصادی و اجتماعی آن تلاش می‌کند.