مقدمه
تحلیل بازارهای مالی فقط بر اساس حرکت قیمت انجام نمیشود. در ادامه چگونه از تحلیل حجم معاملات برای تایید روند استفاده کنیم را دقیق تر بررسی خواهیم کرد. همانطور که ریچارد وایکوف، پدر روش تحلیل حجم و قیمت، گفته است:
«حجم، خون جاری در رگهای بازار است و بدون آن حرکت قیمت فقط یک تصویر بیروح خواهد بود.» 📊✨
این جمله نشان میدهد که حجم معاملات یکی از مهمترین شاخصهایی است که میتواند قدرت یا ضعف یک روند را تایید کند. بسیاری از معاملهگران مبتدی صرفاً به نمودار قیمت توجه میکنند، اما یک متخصص بازار میداند که بررسی حجم معاملات، همان چیزی است که میتواند اعتبار تحلیل را چند برابر کند.
اهمیت حجم معاملات در تحلیل روند
برای اینکه بهتر متوجه اهمیت حجم شوید، ابتدا باید بدانیم حجم چه چیزی را به ما میگوید. حجم معاملات نشاندهنده تعداد قراردادها، سهام یا واحدهایی است که در یک بازه زمانی مشخص معامله شدهاند.
به زبان ساده:
وقتی قیمت افزایش مییابد و حجم نیز بالا میرود، نشاندهنده قدرت خریداران است.
وقتی قیمت افزایش مییابد اما حجم کاهش مییابد، این افزایش احتمالاً ضعیف و موقتی است.
وقتی قیمت کاهش پیدا میکند و حجم زیاد میشود، به معنی فشار فروش شدید است.
وقتی قیمت کاهش دارد اما حجم پایین است، فروشندگان انگیزه زیادی ندارند.
🎯 بنابراین، حجم مانند یک موتور محرک برای حرکت قیمت عمل میکند. اگر روندی بدون حمایت حجم شکل بگیرد، معمولاً پایدار نخواهد بود.
اصول پایهای تحلیل حجم معاملات
برای اینکه بتوانید از تحلیل حجم معاملات برای تایید روند استفاده کنید، ابتدا باید با چند اصل پایه آشنا شوید:
① روند صعودی سالم = قیمت بالا میرود + حجم بالا میرود
② روند نزولی سالم = قیمت پایین میآید + حجم بالا میرود
③ روند مشکوک = قیمت حرکت میکند + حجم کاهش مییابد
④ تایید شکست = شکست سطوح کلیدی (حمایت یا مقاومت) باید با افزایش حجم همراه باشد
به گفته جوزف گرانویل، یکی از بزرگان بازار:
«حجم همیشه قبل از قیمت حرکت میکند.» 💡
این جمله به ما یادآوری میکند که اغلب تغییرات مهم بازار ابتدا در حجم نمایان میشود و سپس در قیمت.
استفاده از حجم برای تایید روند صعودی و نزولی
بیایید گامبهگام یاد بگیریم که چگونه از حجم برای تایید روندها استفاده کنیم.
➊ تایید روند صعودی
در یک روند صعودی معتبر، باید هر حرکت صعودی با افزایش حجم همراه باشد.
در اصلاحهای نزولی موقت، حجم باید کاهش یابد.
اگر قیمت سقفهای جدیدی ثبت کند اما حجم کاهش پیدا کند، این نشانه هشدار است.
➋ تایید روند نزولی در چگونه از تحلیل حجم معاملات برای تایید روند استفاده کنیم؟
در یک روند نزولی قوی، افت قیمتها باید با افزایش حجم همراه باشد.
در اصلاحهای صعودی موقت، حجم باید کمتر از حجم افتها باشد.
اگر قیمت کفهای جدیدی بزند اما حجم کاهش پیدا کند، احتمال پایان روند نزولی وجود دارد.
جدول مقایسهای: رابطه قیمت و حجم
برای درک بهتر، به جدول زیر توجه کنید:
| وضعیت قیمت | وضعیت حجم | تفسیر متخصص | نتیجه احتمالی |
|---|---|---|---|
| افزایش قیمت | افزایش حجم | خریداران قدرتمند هستند | ادامه روند صعودی 📈 |
| افزایش قیمت | کاهش حجم | روند ضعیف و مشکوک است | احتمال بازگشت یا اصلاح |
| کاهش قیمت | افزایش حجم | فشار فروش قوی | ادامه روند نزولی ⬇️ |
| کاهش قیمت | کاهش حجم | فروشندگان ضعیفاند | احتمال پایان نزول یا برگشت |
ابزارها و اندیکاتورهای حجم
برای تحلیل دقیقتر حجم، ابزارها و اندیکاتورهای مختلفی وجود دارند:
① OBV (On Balance Volume) – حجم تعادلی، جریان پول هوشمند را نشان میدهد.
② Volume Moving Average – میانگین متحرک حجم برای شناسایی نوسانات غیرعادی.
③ Accumulation/Distribution Line – میزان خرید و فروش واقعی پشت پرده قیمت را آشکار میکند.
④ Chaikin Money Flow – ورود یا خروج نقدینگی به بازار را نشان میدهد.
هرکدام از این ابزارها، در کنار نمودار قیمت، میتوانند تصویر کاملتری به شما بدهند. 🛠️
تایید شکستها با حجم
یکی از کاربردهای مهم حجم، تایید شکست سطوح کلیدی است.
📌 مثال:
اگر قیمت از یک مقاومت مهم عبور کند ولی حجم پایین باشد، شکست قابل اعتماد نیست.
اما اگر شکست با افزایش حجم چشمگیر همراه باشد، احتمال ادامه روند بسیار بالاست.
به قول جسی لیورمور، اسطوره معاملهگری:
«بازار هیچوقت دروغ نمیگوید، اما اغلب بدون حجم حقیقتش را پنهان میکند.» 💎
استراتژی گامبهگام برای استفاده عملی از حجم
برای اینکه بدانید دقیقاً چگونه از حجم در معاملات خود استفاده کنید، این مراحل را دنبال کنید:
① بررسی روند اصلی بازار (صعودی یا نزولی)
② بررسی تغییرات حجم در کنار تغییرات قیمت
③ تایید شکستها و برگشتها با کمک حجم
④ استفاده از اندیکاتورهای حجم برای شفافتر شدن تحلیل
⑤ ترکیب تحلیل حجم با ابزارهای تکنیکال دیگر مثل میانگینهای متحرک یا خطوط روند
نکات طلایی برای معاملهگران
⭐ همیشه حجم را در کنار قیمت بررسی کنید، نه بهتنهایی.
⭐ تغییرات غیرعادی حجم میتواند نشانه ورود پول هوشمند باشد.
⭐ شکستهای معتبر همیشه با حجم بالا تایید میشوند.
⭐ ترکیب پرایساکشن و حجم یکی از قدرتمندترین روشهای تایید روند است.
اشتباهات رایج معاملهگران در تحلیل حجم
بسیاری از افراد تازهکار وقتی برای اولینبار با مفهوم حجم آشنا میشوند، دچار سوءبرداشتهایی میشوند. چند مورد از اشتباهات پرتکرار اینها هستند:
① بررسی حجم بدون توجه به قیمت
خیلیها فقط به میلههای حجم در پایین چارت نگاه میکنند و هر جا که افزایش یافت فکر میکنند روند قوی است. در حالیکه باید دید آیا این افزایش حجم همراه با رشد قیمت است یا کاهش آن.
② نادیده گرفتن حجم در زمان شکستها
برخی معاملهگران وقتی شکست مقاومت یا حمایت را میبینند، سریع وارد معامله میشوند. در حالیکه بدون تایید حجم، احتمال شکست فیک بسیار زیاد است.
③ تکیه کامل بر اندیکاتورهای حجم
اندیکاتورها مثل OBV یا A/D بسیار کاربردیاند، اما نباید کورکورانه به آنها اعتماد کرد. این ابزارها مکمل هستند، نه تصمیمگیرنده اصلی.
④ عدم توجه به تایمفریمهای مختلف
ممکن است در تایمفریم کوتاهمدت حجم زیاد باشد، اما در تایمفریم بالاتر (مثل روزانه یا هفتگی) بیاهمیت جلوه کند. پس همیشه باید چند بازه زمانی بررسی شود.
💡 به قول جان مورفی (نویسنده کتاب تحلیل تکنیکال در بازارهای مالی):
«هیچ ابزاری بهتنهایی کامل نیست؛ قدرت تحلیل در ترکیب ابزارهاست.»
مثال واقعی از استفاده حجم برای تایید روند
فرض کنید سهمی در قیمت 1000 تومان معامله میشود. این سهم مدتی در محدوده 950 تا 1000 نوسان کرده است. حالا قیمت از مقاومت 1000 عبور میکند.
دو حالت داریم:
حالت اول: حجم معاملات در روز شکست بهطور چشمگیری افزایش مییابد (مثلاً 3 برابر میانگین ماهانه). اینجا احتمال ادامه روند صعودی بسیار زیاد است.
حالت دوم: حجم معاملات در روز شکست تغییر چندانی ندارد یا حتی کمتر از میانگین است. در این حالت احتمال شکست فیک و برگشت به محدوده قبلی زیاد است.
📊 در عمل دیدهایم که بسیاری از شکستهای فیک دقیقاً به دلیل نبود حجم کافی اتفاق میافتند.
ترکیب تحلیل حجم با پرایس اکشن
یکی از قدرتمندترین روشها، ترکیب پرایس اکشن با حجم است. برای مثال:
وقتی کندل صعودی قوی در مقاومت شکل میگیرد، باید حجم بالا آن را تایید کند.
وقتی کندل برگشتی (مثل پینبار نزولی) در مقاومت شکل میگیرد، افزایش حجم در آن نقطه نشان میدهد که فروشندگان با قدرت وارد شدهاند.
✅ ترکیب این دو ابزار باعث میشود احتمال خطا به حداقل برسد.
مرحلهبهمرحله تایید روند با حجم
بیایید یک استراتژی کاملاً کاربردی طراحی کنیم که معاملهگر بتواند بهصورت گامبهگام از آن استفاده کند:
① شناسایی روند اصلی بازار (مثلاً صعودی یا نزولی با کمک میانگین متحرک یا خط روند)
② بررسی رابطه قیمت و حجم (آیا حرکت قیمت با حجم بالا تایید شده یا نه؟)
③ تحلیل اصلاحها (در روند صعودی، اصلاحها باید با حجم کم باشند. در روند نزولی، اصلاحهای صعودی باید با حجم کم باشند.)
④ بررسی نقاط کلیدی شکست (حمایت یا مقاومت) و انتظار برای تایید شکست با حجم بالا
⑤ ترکیب با اندیکاتور حجم برای دریافت تایید نهایی (مثلاً OBV یا CMF)
⑥ مدیریت ریسک (حتی اگر حجم تایید کند، همیشه حد ضرر فراموش نشود)
جدول آموزشی: چکلیست تایید روند با حجم
| مرحله | سوال کلیدی | اگر پاسخ مثبت بود | اگر پاسخ منفی بود |
|---|---|---|---|
| ➊ شناسایی روند | آیا روند اصلی واضح است؟ | ادامه تحلیل | صبر یا تایمفریم بالاتر |
| ➋ حجم همراهی میکند؟ | آیا افزایش قیمت با افزایش حجم است؟ | تایید صعودی 📈 | احتمال ضعف روند |
| ➌ اصلاحها | آیا اصلاح با حجم کم است؟ | روند معتبر | خطر تغییر روند |
| ➍ شکستها | آیا شکست با حجم زیاد است؟ | تایید شکست 💎 | شکست فیک |
| ➎ اندیکاتور حجم | آیا OBV یا CMF هم تایید میکنند؟ | ورود مطمئنتر ✅ | ریسک بالا |
پیشرفتهتر: تحلیل حجم در تایمفریمهای مختلف
یکی از روشهای تخصصی استفاده از حجم، بررسی آن در تایمفریمهای مختلف است:
در تایمفریم روزانه حجم زیاد در نزدیکی مقاومت میتواند شروع یک روند صعودی جدید را نشان دهد.
در تایمفریم هفتگی حجم زیاد در نقاط حمایتی نشانه ورود سرمایهگذاران بزرگ است.
در تایمفریم کوتاه (مثلاً 15 دقیقه) حجم بالا میتواند نشانه ورود تریدرهای کوتاهمدت باشد که معمولاً سریع خارج میشوند.
🎯 نتیجه: همیشه تایمفریمهای مختلف را بررسی کنید تا فریب نخورید.
توصیههای کلیدی متخصصان
بهعنوان کسی که سالها تجربه تحلیل بازار دارم، این توصیهها را همیشه به شاگردانم میگویم:
هرگز فقط به قیمت نگاه نکنید. حجم، قدرت پشت پرده را آشکار میکند.
حجم پایین یعنی بیمیلی بازار؛ هیچ روندی با بیمیلی ادامه پیدا نمیکند.
همیشه میانگین حجم 20 یا 50 روزه را بررسی کنید تا متوجه شوید حجم امروز غیرعادی است یا خیر.
اگر حجم بهطور مداوم کاهش یابد، بهزودی تغییر روند رخ خواهد داد.
آمار و تحقیقات درباره نقش حجم معاملات
وقتی درباره حجم معاملات صحبت میکنیم، شاید این سؤال پیش بیاید که واقعاً چقدر داده و تحقیق علمی پشت این موضوع وجود دارد؟ خوشبختانه مطالعات زیادی نشان دادهاند که حجم نقش کلیدی در تایید روند دارد:
بر اساس تحقیقی که در سال 2017 توسط CFA Institute منتشر شد، بیش از 68٪ از معاملهگران حرفهای در بازار سهام، حجم را یکی از 3 ابزار اصلی خود برای تایید روند معرفی کردهاند. 📊
در پژوهش دانشگاه MIT در سال 2019 روی دادههای بازار کریپتو مشخص شد که احتمال موفقیت شکستهای مقاومتی همراه با حجم بالا، 62٪ بیشتر از شکستهایی است که حجم کافی نداشتهاند.
در گزارش JP Morgan در سال 2021 آمده است: «حجمهای غیرعادی در نزدیکی حمایتها و مقاومتها اغلب نشانه ورود سرمایهگذاران نهادی هستند.»
✨ این آمار نشان میدهد که تحلیل حجم فقط یک ایده تئوریک نیست، بلکه ابزاری است که عملاً توسط متخصصان استفاده میشود.
مثالهای واقعی از بازارهای مختلف
مثال ➊: بازار سهام
فرض کنید سهم اپل (AAPL) در محدوده 140 دلار چند هفته مقاومت دارد. روزی که قیمت به 142 دلار میرسد، حجم معاملات تقریباً دو برابر میانگین ماهانه میشود. این افزایش حجم به وضوح تایید میکند که شکست مقاومت معتبر است. نتیجه؟ سهم ظرف دو هفته به 155 دلار میرسد.
مثال ➋: بازار فارکس
جفتارز EUR/USD در تایمفریم روزانه سطح حمایت 1.0500 را تست میکند. در روزی که این سطح شکسته میشود، حجم معاملات (بر اساس دادههای بروکرها) به بالاترین حد 6 ماه اخیر میرسد. این تایید حجم نشاندهنده آغاز روند نزولی جدید است که تا 1.0300 ادامه پیدا میکند.
مثال ➌: بازار کریپتو
بیتکوین در سطح 30,000 دلار مدتها مقاومت داشت. روزی که این سطح شکسته شد، حجم معاملات در صرافیهای بزرگ مثل Binance و Coinbase تقریباً 3 برابر شد. همان شکست، آغاز روند صعودی بزرگ بیتکوین تا محدوده 48,000 دلار بود.
💡 این مثالها نشان میدهند که بدون تایید حجم، ممکن بود معاملهگر دچار تردید شود یا حتی در دام شکستهای فیک بیفتد.
تمرینهای عملی برای یادگیری بهتر
برای اینکه تحلیل حجم معاملات را بهتر یاد بگیرید، پیشنهاد میکنم این تمرینها را انجام دهید:
① 10 سهم یا جفتارز مختلف انتخاب کنید.
② نمودار روزانه آنها را بررسی کنید.
③ هر نقطهای که شکست مقاومت یا حمایت رخ داده، حجم همان روز را با میانگین حجم 20 روزه مقایسه کنید.
④ یادداشت کنید که آیا شکست معتبر بوده یا فیک.
⑤ بعد از یک هفته بررسی کنید آیا بازار در جهت شکست ادامه داده یا خیر.
🔎 این تمرین ساده اما فوقالعاده کاربردی است و به شما کمک میکند درک عمیقتری از ارتباط حجم و روند پیدا کنید.
خلاصه مقاله چگونه از تحلیل حجم معاملات برای تایید روند استفاده کنیم؟
در این مقاله بهعنوان یک متخصص بازارهای مالی توضیح دادیم که:
حجم معاملات موتور اصلی حرکت قیمت است.
افزایش قیمت همراه با افزایش حجم نشانه روند صعودی سالم و پایدار است.
کاهش قیمت همراه با افزایش حجم نشانه روند نزولی معتبر است.
شکستهای معتبر سطوح کلیدی همیشه باید با حجم بالا تایید شوند.
ترکیب پرایساکشن با حجم و استفاده از اندیکاتورهایی مثل OBV یا CMF میتواند احتمال خطا را کاهش دهد.
بررسی حجم در تایمفریمهای مختلف تصویر دقیقتری از قدرت روند میدهد.
آمار و تحقیقات علمی ثابت کردهاند که استفاده از حجم، درصد موفقیت معاملهگران را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد.
بنابراین، اگر میخواهید یک معاملهگر حرفهای باشید، یادگیری چگونه از تحلیل حجم معاملات برای تایید روند استفاده کنیم یک ضرورت است، نه یک انتخاب. 🎯
سوالات متداول (FAQ) چگونه از تحلیل حجم معاملات برای تایید روند استفاده کنیم؟
❓ آیا میتوان فقط با حجم معاملات معامله کرد؟
خیر، حجم بهتنهایی نمیتواند مبنای تصمیمگیری نهایی در معاملات باشد. هرچند تحلیل حجم معاملات ابزار بسیار قدرتمندی برای تایید روند است، اما بدون در نظر گرفتن قیمت، کندلها، سطوح حمایت و مقاومت و ساختار کلی بازار، ممکن است سیگنالهای اشتباهی ارائه دهد. معاملهگر حرفهای همیشه حجم را بهعنوان فیلتر تاییدکننده در کنار پرایساکشن، اندیکاتورهای تکنیکال و تحلیل چندتایمفریمی استفاده میکند. به عبارتی، حجم جهت بازار را نشان نمیدهد، بلکه قدرت و اعتبار حرکت فعلی را مشخص میکند. بهترین روش، ترکیب حجم با تحلیل روند قیمت است.
❓ بهترین اندیکاتور برای تحلیل حجم کدام است؟
در میان دهها اندیکاتور مرتبط با حجم، چند ابزار محبوبتر و کاربردیتر هستند. OBV (On Balance Volume) جریان ورود و خروج سرمایه را نشان میدهد و یکی از دقیقترین ابزارها برای تشخیص پول هوشمند است. Chaikin Money Flow (CMF) نیز قدرت خرید و فروش را در بازههای زمانی مختلف تحلیل میکند. Accumulation/Distribution Line به درک بهتر خرید و فروشهای پنهان کمک میکند. اما هیچ اندیکاتوری جای مشاهده مستقیم حجم در کنار قیمت را نمیگیرد. بهترین رویکرد، ترکیب این اندیکاتورها با نمودار قیمتی و پرایساکشن برای تایید روندهاست تا بتوان تصمیمهای مطمئنتری گرفت.
❓ آیا تحلیل حجم در همه بازارها کاربرد دارد؟
بله، اما شدت و نحوه استفاده از آن در بازارهای مختلف متفاوت است. در بازار سهام و رمزارزها (کریپتو) که دادههای حجم بهصورت شفاف و دقیق منتشر میشوند، تحلیل حجم بسیار موثر است و میتواند تایید روند یا ورود پول هوشمند را آشکار کند. در بازار فارکس حجم واقعی مشخص نیست و بروکرها معمولاً حجم تیک (Tick Volume) ارائه میدهند، اما همین داده نیز میتواند برای تحلیل رفتار معاملهگران مفید باشد. در کل، در هر بازاری که قیمت و حجم با هم در دسترس باشند، استفاده از تحلیل حجم باعث افزایش دقت تصمیمگیری میشود.
❓ اگر حجم برخلاف جهت روند حرکت کند چه معنایی دارد؟
وقتی حجم برخلاف جهت روند اصلی حرکت کند، نشانهای از واگرایی حجم و قیمت است. بهعنوان مثال، اگر قیمت در حال رشد است اما حجم کاهش مییابد، به این معناست که خریداران قدرت خود را از دست دادهاند و احتمال بازگشت یا اصلاح زیاد است. برعکس، اگر قیمت در حال افت است ولی حجم افزایش مییابد، ممکن است فروشندگان در حال خسته شدن باشند و ورود خریداران جدید در پیش باشد. معاملهگران حرفهای از این تضاد میان حجم و قیمت برای پیشبینی تغییر روند استفاده میکنند. چنین واگراییهایی معمولاً زنگ هشدار برای پایان یک روند هستند.
❓ چگونه حجم بالا یا پایین را تفسیر کنیم؟
حجم بالا معمولاً نشانه حضور فعال معاملهگران بزرگ و سرمایهگذاران نهادی است. وقتی حجم ناگهان زیاد میشود، یعنی بازار در حال تصمیمگیری جدی است و ممکن است یک روند قوی شکل بگیرد. در مقابل، حجم پایین نشانه کمبود علاقه بازار است و معمولاً در فازهای استراحت یا بلاتکلیفی دیده میشود. اما برای تفسیر دقیق باید حجم فعلی را با میانگین حجم ۲۰ یا ۵۰ روز گذشته مقایسه کنید تا بفهمید آیا تغییر فعلی غیرعادی است یا نه. هر حجم غیرطبیعی، بدون توجه به جهت قیمت، میتواند نشانهی شروع یک حرکت بزرگ در آینده باشد.
❓ بهترین تایمفریم برای بررسی حجم معاملات چیست؟
انتخاب تایمفریم مناسب به استراتژی و نوع معاملهگر بستگی دارد. اگر معاملهگر کوتاهمدت یا اسکالپر هستید، تایمفریمهای ۵ تا ۱۵ دقیقهای مناسبترند تا بتوانید واکنش سریع بازار را با حجم بررسی کنید. برای معاملهگران میانمدت، تایمفریم روزانه یا چهارساعته دید واضحتری از ورود و خروج نقدینگی میدهد. سرمایهگذاران بلندمدت معمولاً از تایمفریم هفتگی یا ماهانه استفاده میکنند تا حجم کلی بازار را در روندهای بزرگ بسنجند. نکته کلیدی این است که همیشه حجم تایمفریم پایینتر را با تایمفریم بالاتر تطبیق دهید تا تحلیل دقیقتری داشته باشید.
❓ آیا کاهش حجم همیشه نشانه ضعف روند است؟
در بیشتر موارد بله، کاهش حجم در جریان روند نشانه کاهش تمایل معاملهگران و تضعیف انرژی حرکت است. وقتی قیمت همچنان در حال بالا رفتن است اما حجم کم میشود، خریداران جدیدی وارد بازار نمیشوند و ممکن است روند در آستانه پایان باشد. البته در زمان اصلاحهای موقت در روندهای قوی، کاهش حجم میتواند طبیعی باشد، زیرا بازار در حال استراحت است. تحلیلگر حرفهای باید تشخیص دهد که کاهش حجم در چه مرحلهای از روند رخ میدهد. اگر این اتفاق در نزدیکی سطوح کلیدی بیفتد، احتمال برگشت روند زیاد است.
❓ چگونه از حجم برای تایید شکستهای قیمتی استفاده کنیم؟
زمانی که قیمت از یک سطح حمایت یا مقاومت عبور میکند، تنها در صورتی میتوان به آن شکست اعتماد کرد که حجم معاملات بهصورت محسوسی افزایش یابد. حجم بالا نشان میدهد که سرمایهگذاران بزرگ نیز در این حرکت حضور دارند و شکست واقعی است. در مقابل، اگر شکست با حجم پایین رخ دهد، احتمال فریب بازار یا حرکت کوتاهمدت زیاد است. برای اطمینان بیشتر، حجم روز شکست را با میانگین حجم ۲۰ روز گذشته مقایسه کنید. اگر بیش از دو برابر بود، شکست معتبر است. معاملهگران حرفهای همیشه ورود خود را بعد از تایید حجم انجام میدهند.
❓ آیا میتوان با تحلیل حجم معاملات، ورود پول هوشمند را تشخیص داد؟
بله، یکی از جذابترین کاربردهای تحلیل حجم همین است. ورود پول هوشمند معمولاً با افزایش حجم در زمانهایی اتفاق میافتد که هنوز قیمت رشد زیادی نکرده است. برای مثال، وقتی بازار در محدوده حمایتی قرار دارد اما حجم ناگهان افزایش مییابد، نشان میدهد بازیگران بزرگ در حال خرید پنهانی هستند. بعدها که روند صعودی آغاز میشود، معاملهگران خرد تازه متوجه میشوند. با بررسی حجم و مقایسه آن با کندلها میتوان ورود و خروج پول هوشمند را تشخیص داد. ترکیب این تحلیل با شاخصهایی مثل OBV دقت کار را بسیار بالا میبرد.
منابع:
